yêu và nghiện

Mỵ Châu hỏi “yêu và nghiện có khác nhau không ạ?”

“Đôi khi, yêu cũng là nghiện.”

“Thế thì chẳng nhẽ cũng phải cai yêu?”

“Đôi khi.”

“Kì a.”

“Đấy là đôi khi. Còn khi khác thì đâu phải là đôi khi.”

ngộ thiền

Nhiều người được dạy bảo và tin rằng cứ ra nhắm mắt ngồi gốc cây bồ đề bảy năm, hay nhắm mắt ngồi úp mặt vào tường chín năm, thân mình thả lỏng, tâm thức dõi sát theo hơi thở, là rồi sẽ trở thành siêu nhân.

**

Có thể lắm.

Siêu nhân về lòng kiêu căng cùng cực kiêm bất lực.

văn hóa

Ông Serge trước đây làm ở một viện nghiên cứu khoa học của Pháp, về hưu đã lâu. Chuyện trò một hồi mới biết ra ông ấy là người bắc Phi di cư.

“Ông bay về bắc Phi thì chỉ hơn hai giờ nhỉ.”

“Vâng.”

“Lâu rồi ông có về bắc Phi không?”

“Từ hơn bốn mươi năm nay tôi chưa về lại đó.”

“Tôi đã được gặp bao nhiêu là người gốc châu Phi thành đạt nơi đây, quay về mở mang quê hương chắc cũng thú vị.”

Ông Serge im lặng hồi lâu.

**

Rồi ông nói nhẹ nhàng.

“Anh biết không, về đó chỉ để giết nhau.”

**

Tôi thật khó tin vào tai mình.

Sự thất bại của một nền văn hóa ở đâu đó, có thể đó là một sự thật.

giáo lý, giáo hội

Về giáo lý, rất nhiều đạo thuyết tôn giáo có điểm tích cực là cổ vũ hoà bình, lòng yêu thương.
Nhưng rất nhiều giáo hội là những tổ chức nhắm tới thâu tóm quyền hành về thần thánh, dẫu rằng giáo lý mà họ xướng treo lên có nói là “không có thần thánh” đi chăng nữa: tài sản giáo hội, thứ bậc tôn ti li ti trong giáo hội, thế lực quyền hành nhắm tới đám đông. Nhiều “giáo hội” tồn tại dưới hình thức như là những tổ chức xã hội “bình thường”, “phi tôn giáo”, trường hợp mờ nhất chính là các nhà nước thần quyền -họ chính là những giáo hội trá hình. Ở trên đỉnh của giáo hội là giáo chủ không thể mắc sai lầm.
Xã hội thế tục thường dung dưỡng và cổ vũ các giáo hội trong chừng mực chúng giúp ru ngủ đám đông: nhiều giáo hội hướng con người tới mê muội, trốn tránh nghiên cứu hiểu biết khoa học, tôn thờ tụng ca, biến những gì tối tăm hoặc khoa học còn chưa vươn được tới thành ra các món đặc sản “siêu khoa học” độc quyền lý giải của riêng mình để ảnh hưởng lôi kéo mạnh nhất được đám đông. Dưới hình thức nhã nhặn, tâm thức tôn giáo thường ở đỉnh của kiêu căng ẩn mình.
Nói riêng, nhiều truyền thống tâm thức Ấnđộ và Trunghoa trong lịch sử nghiêng về tạo lập và giao rảng các đạo thuyết tôn giáo, chứ không nghiêng về triết học, khoa học: trong vương quốc tâm thức của họ, triết học, khoa học dẫu có tồn tại thì cũng không được công nhận như là những yếu tố cấu thành nền tảng bên trong của văn hoá tâm thức ấy.

bản thiện, bản ác

Mỵ Châu pha trà.

“Em thấy các học giả người thì bảo rằng con người được sinh ra vốn là lành thiện, người thì bảo rằng con người được sinh ra vốn là ác độc. Phức tạp, Cụ Hinh à.”

“Ta quan sát thấy thế này nhé, Mỵ Châu,

Con người vốn là một loài linh trưởng, và phát triển dần lên mà thôi.

Con người có tập quán của loài linh trưởng là sống theo những bầy đàn có tôn ti trật tự chặt chẽ. Họ tranh chiến giành lãnh thổ, giành miếng ăn với các loài khác và với các bầy đàn khác cùng loài với họ, về mặt đó họ “độc ác” một cách tự nhiên -như các loài khác cư xử với nhau trong hoang dã, và họ có sự lành thiện cưu mang đối với con cái họ hàng của họ trong bầy đàn của mình.

Khi đời sống xã hội của họ lớn dần lên, có sự liên kết rồi hoà nhập những bầy đàn thành những bầy đàn lớn hơn, sự lành thiện ở họ cũng được mở rộng dần ra hơn.

Và đến một lúc nào đó, ở họ có ý thức về phát triển lòng lành thiện phổ quát rộng rãi trong loài của mình, sự tự do cá thể, thông qua việc hình thành nên hệ thống lý tưởng lành thiện, hệ thống đạo hạnh, hệ thống giáo dục, và cả hệ thống luật phát -xây dựng, kiểm tra và thực thi luật pháp- để răn đe và trừng phạt điều ác.”

“Dạ em cảm ơn Cụ Hinh, để em nghĩ tiếp ạ.
Trà được rồi đây, em mời Cụ Hinh.”

mê tín

Mỵ Châu hỏi “tại sao ở xứ mình nạn mê tín lại tràn ngập hả Cụ Hinh?”

“Đấy là cách để người ta tự vệ được mình.”

“Tự vệ là thế nào cơ ạ?”

“Trong một truyền thống nghĩ ngợi phi lý, tranh luận sẽ chỉ đưa người ta đến bệnh điên.

Cho nên mê tín sẽ chữa chạy cho điều đó, ‘tôi thích tin vào cái gì, mặc kệ tôi!’.”

**

Mỵ Châu ngắm mấy ngọn bèo trôi, thôi không hỏi nữa.