diễn tiến giản dị

Bạn định làm một bài hát nhỏ, bài hát thật sự khó thật ra là ở xúc cảm sống của chính mình với những kỉ niệm (tức thời, xa xưa) sâu lắng mạnh mẽ thiết tha, và rồi từ đó mới là những thứ kĩ thuật khác.
Nhưng cấu trúc “ngữ pháp” thì cần phải thật vững khoẻ.
Cấu trúc đơn giản nhất là.. chỉ có một hợp âm cho cả bài! Trong trường hợp này, bài hát hay được phải là do sự bù đắp của giai điệu đặc biệt, cùng/hoặc với tiết điệu thú vị! Khó a. Một số bài dân ca hoặc jazz chỉ có một hợp âm, nhưng phải rất đặc biệt, như cô gái ở xóm núi vô cùng giản đơn mà có duyên ngầm.
Các nốt nhạc được kí hiệu a b c d e f g cho các nốt la si do re mi fa sol, rất dễ nhớ. Dấu “thăng” # cho nốt được tăng lên nửa cung, dấu giáng b cho nốt được giảm đi nửa cung.
Ví dụ a# cho nốt la thăng, ab cho nốt la giáng.
Nếu viết một đoạn nhạc 7 âm thì có thể phát triển hợp âm như thế nào?
Lấy giọng Fa cho “khó tưởng tượng hơn một tí” so với giọng Do tự nhiên.
Giọng Fa trưởng có một nốt giáng là si, viết bb. Các nốt là f, g, a, bb, c, d, e.
Chồng các nốt thứ 1, 3, 5 lên lần lượt các nốt theo mỗi nấc của giọng Fa trưởng, ta có các hợp âm:
F: fa trưởng, các nốt “f a c”.
G- : sol thứ, các nốt “g bb d”.
A-: la thứ, các nốt “a c e”.
Bb: Si giáng trưởng, các nốt “bb d f”.
C: do trưởng, thêm nốt thứ 7 (si giáng) thì là hợp âm Do7 viết C7. Ở nấc V (thứ năm) ta sử dụng hợp âm 7 (thêm nốt 7 quãng 7 thứ). Hợp âm này quan trọng để trở về hợp âm I của giọng chủ. Các nốt là “c e g bb”.
D-: re thứ, các nốt “d f a”.
Edim: e g bb. Nói “Dim” (diminished) vì khoảng cách từ nốt I (mi, e) đến nốt thứ V (si giáng, bb) tức quãng năm chỉ có 6 nửa cung, thay vì 7 nửa cung cho một “quãng năm đúng”.
Fa trưởng F có thể đi qua “mặt đối lập của nó” là hợp âm 7 ở “tầng thứ 5” trước khi lại trở về chính nó F. Lấy kí hiệu chữ số Roma cho thứ tự tầng ( fa I. sol II. la III. sib IV. do V…), hợp âm V7 ở đây là Do7 được kí hiệu là C7.
Ta có dãy hợp âm F C7 F.
Kí hiệu ││ : : ││*n muốn nói ta chơi có thể chơi vòng đi vòng lại, lấy n trong dãy “1 2 3..” tuỳ ý.
││ : F C7 : ││*n, F
nếu n=2, chỉ cần viết ││ : F C7 : ││ F
Ta lại muốn phong phú cấu trúc lên. Vậy thì giữa F và C7, ta có thể đi qua hợp âm trưởng thứ bốn IV, trong giọng Fa trưởng thì thứ bốn là Si giáng (fa I, sol II, la III, si giáng IV) trưởng, viết Bb.
Vậy ta có ││ : F Bb : ││ C7 F
Giữa F và Bb (I và IV) ta có thể đi qua các hợp âm II và III.
Vậy ta có ││ : F G- A- Bb : ││ C7 F
Nếu ta muốn lồng một diễn tiến nhỏ “II V I” (G- C7 F) kiểu đặc trưng jazz vào đây, ta có:
││ : F G- A- Bb : ││G- C7 F
G- là vị trí thứ II của giọng Fa trưởng.
Hợp âm “VI thứ” (ở đây là re thứ D-) tương đương hợp âm “I trưởng”, ta có thể lồng vào trước “II V I” thành ra “VI II V I”:
││ : F G- A- Bb : ││D- G- C7 F
Ta lại muốn coi D- như là đích đến nhỏ tạm thay thế F, vậy thì hợp âm V7 của D- là A7:
││ : F G- A- Bb : ││A7 D- G- C7 F
hơn thế nữa, ta muốn đi đến D- bằng bước đi jazzy II V I, và với I như D- thì II là E- (mi thứ)
││ : F G- A- Bb : ││E- A7 D– G- C7 F
và cho ngập ngừng tí chút bước chuyển, ta kéo dài bước chuyển ra
││ : F G- A- Bb : ││E- A7 E- A7 D– G- C7 F
cuối cùng để làm đẹp mềm jazzy, vài hợp âm thứ có thể thêm nốt thứ 7, ví dụ G- thêm nốt f thành G-7..
││ : F G-7 A-7 Bb : ││E-7 A7 E-7 A7 D- G- G-7 C7 F
Xong công việc rồi, ta có gì vậy? Ta có dãy hợp âm cho phần verse của bài “Hear, There And Everywhere” của The Beatles.
“..There
running my hands through her hair
Both of us thinking how good it can be
..
Còn phần “Bridge” của bài này? Đó là chuyển giọng từ Fa trưởng (F) sang Fa thứ (F-), để mềm mại mênh mang thả nỗi lòng.
“I want her everywhere
And if she’s beside me I know I need never care
But to love her is to meet her everywhere

Giơ tay, nha ;-)

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s