Cụ Hinh đi công việc bên Đoài. Khổ thế, bằng này tuổi vẫn phải như Triệu Tử Long, “một người một ngựa môt cây thương” đi chinh phục cơm áo. Nhưng biết thế nào, thành đạt đỉnh cao sớm như Michael Jackson thì lại thấy chán hết mọi chuyện, xong hết cả rồi, đời từ nay chỉ còn đi xuống…
Đi ra ngoài thì phải học làm lấy hết mọi chuyện. Ngắm đường metro, xe lửa, xe bus, rồi thì loay hoay hỏi cô bán vé.
- Ôi Cụ vất vả thế! Khí hỏi Cụ đã ngoài 65 chưa vậy?
Cụ Hinh thất vọng tràn trề, chưa chi cô nàng duyên dáng đã loại mình khỏi vòng chiến đấu …
- Em hỏi thế vì nếu ngoài 65 thì Cụ được giảm một nửa giá vé ạ.
- Vâng, đúng rồi ạ! Cụ Hinh phấn chấn hẳn lên.
- Cụ cho em xem giấy tờ nhé.
Cụ Hinh hơi chột dạ…
- Hộ chiếu đây… Nhưng tôi không phải người bản xứ… Chắc không được giảm giá…
- Không, chỉ cần tuổi thôi, không phân biệt gì khác ạ!
¨¨¨¨
Cụ Hinh mới tỉnh ra cái tinh thần quảng đại của nền văn minh cộng hòa.
Nền tảng của tinh thần này có rễ từ rất xa xưa trong triết học xứ Đoài. Cái lạ là nó thấm ra được tận các ngõ ngách của đời sống, vào được trong cư xử của mỗi con người rất đỗi bình thường như một cái gì hiển nhiên không cần triết lý.
Xứ Đông thì khác rất lớn về chuyện này.
Nói cái gì cũng to tát rát tai. Thái cực, lưỡng nghi, âm dương, ngũ hành, rồi các quẻ sấm chớp lôi đình gì đấy, Cụ Hinh chán chúng từ lâu lắm rồi. Người ta nói cốt để khóa mồm, nghiền nát cái tinh thần người nghe!
Mấy cái thứ ầm ĩ này cứ luẩn quẩn mãi ở đó thôi, không xây nên cái gì cả tiếp cả.
Con người xứ Đông, từ dân tới sĩ, từ quan chí vua cứ phải sống theo mấy tầng áp đặt tinh thần.
Đầu tiên là tục lệ. Cái này mạnh nhất, không căn nguyên. Cứ thế thôi ạ, càng giãy càng chết sớm trong cái lưới tục lệ này. Tục lệ rải từ trong nhà cho tới triều đình, nhưng lại không phổ quát. Mỗi chỗ một kiểu chí chết. Không theo là thành lạc đàn, tự nhiên bị rơi khỏi bầy, trơ trọi hết cách.
Tiếp đến là những luật lệ quyền chính, cũng mỗi nơi một kiểu từ dưới lên trên, sang trái rẽ phải. Những luật lệ này không những mâu thuẫn nhau, chúng lại còn được mặc cả với quan chức đương quyền, và phải mặc cả với các tục lệ nữa. Không thể biết được cái gì sẽ được nhất quyết trong cái mớ đối nhân xử thế này. Trường hợp nào cũng là ngoại lệ hết.
Cuối cùng, cũng là « may » nhưng cũng khó lường, là những « tục lệ mới » cũng dần dà xuất hiện đan xen mặc cả với hai cái mớ ở trên. Đống dấm ớt này tuy mới nhưng khá hổ lốn, nhiều khi cũng rất căng thẳng tốn kém, nhưng đôi khi cũng có tác dụng làm thay đổi tương quan của hai cái mớ bất hủ kia.
Cái món sền sệt bất định này được áp lên từng lĩnh vực, từng bộ phận, từng thời điểm cho người bản xứ. Còn người ngoại xứ thì không liên quan đâu, sẽ « có cách khác », cái này nằm trong pháp tùy cơ tùy hứng.
¨¨¨¨
Đang miên man bỗng giọng hỏi ấm áp của cô tiếp viên trên tàu làm Cụ Hinh giật mình tỉnh dậy, « vâng cô cho một cốc nước cam ạ, cảm ơn cô ! ».
Sắp đến nơi rồi. Nhanh thế ! Mà ở ta vài tuần nữa là Tết rồi. Thôi có lẽ làm việc qua Tết luôn ở đây rồi về, đỡ phải chìm đắm trong cái mớ bòng bong tập tục luật lệ Tết kim cổ giao duyên thòng lọng ở xứ Đông!
, khách hàng mà biết thì chết luôn, mất cả tình, mất cả tiền oan!
#
